Mieczysław Derczyński
główny inżynier ekolog
W związku z podpisaniem przez Prezydenta RP 9 grudnia 2024, Ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz ustawy o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw1, Polska zrealizowała obowiązek ustanowienia systemów sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, wynikający bezpośrednio z art. 11 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/851 z 30 maja 2018 r. zmieniającej dyrektywę 2008/98/WE w sprawie odpadów2. Obowiązek nałożony powyższą dyrektywą dotyczy wszystkich państw członkowskich UE. Państwa członkowskie obok podjęcia środków mających na celu promocję selektywnej rozbiórki, aby umożliwić usuwanie substancji niebezpiecznych i bezpieczne postępowanie z nimi, jak również ułatwić ponowne użycie materiałów z recyklingu zostały zobowiązane do zapewnienia ustanowienia systemów sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych przynajmniej dla drewna, frakcji mineralnych (beton, cegła, płytki i materiały ceramiczne, kamienie), gipsu, metali, szkła i tworzyw sztucznych.
Należy zaznaczyć, że podejście do selektywnego sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych w krajach UE jest zróżnicowane i uzależnione od poziomu organizacyjnego oraz zaawansowania gospodarki odpadami w danym kraju. Przyjęty w Polsce system sortowania odpadów jest zbieżny z rozwiązaniami przyjętymi w innych krajach UE, jeżeli chodzi o segregację odpadów budowlanych i rozbiórkowych na poszczególne frakcje, należy jednak podkreślić, że szczegółowe warunki funkcjonowania systemu zostały dostosowane do specyfiki naszego rynku.
Projekt ustawy w zakresie dotyczącym odpadów budowlanych i rozbiórkowych był poddany pre-konsultacjom w ramach prac zespołu doradczego do spraw systemowych rozwiązań w zakresie gospodarki odpadami. W opiniowaniu wzięli udział przedstawiciele kilkudziesięciu jednostek administracji rządowej i samorządowej oraz przedstawiciele organizacji i stowarzyszeń branży odpadowej, w tym przedsiębiorcy związani z działalnością budowlaną.
Wprowadzony, w art. 101a do ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach3, obowiązek sortowania odpadów rozbiórkowych w Polsce, ujmuje dokładnie materiały wymienione w dyrektywie UE 2018/851, tj. drewno, frakcje mineralne (beton, cegła, płytki i materiały ceramiczne, kamienie), gips, metale, szkło i tworzywa sztuczne. Uwzględniając postulaty przedstawicieli branży budowlanej, dotyczące złagodzenia wymogu zbierania i odbierania selektywnego w miejscu wytworzenia odpadów, obok wymogu zapewnienia przez wytwórcę odpadów budowlanych i rozbiórkowych ich wysegregowania, wprowadzono przepisy umożliwiające przekazanie odpadów innemu uprawnionemu podmiotowi, który przejmie obowiązek zapewnienia ich wysegregowania.
Przekazanie odpadów budowlanych i rozbiórkowych innemu uprawnionemu podmiotowi nie zwalnia całkowicie wytwórcy odpadów budowlanych i rozbiórkowych z odpowiedzialności za wykonanie obowiązku wysegregowania. Nowe przepisy wprowadzają odpowiedzialność solidarną, dotyczącą niezrealizowania obowiązku wysegregowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych – obejmującą m.in. wytwórcę odpadów budowlanych i rozbiórkowych, i następnego posiadacza takich odpadów – w przypadku gdy obowiązek ten nie zostanie zrealizowany przez podmiot, któremu przekazano odpady.
Omawiana nowelizacja przepisów ustawy o odpadach ma na celu wprowadzenie zmian w zakresie organizacji systemu sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, co w założeniu ma wpłynąć na zwiększenie ilości odpadów zbieranych selektywnie, które następnie mogą być poddawane procesom pozwalającym na ponowne użycie, recykling lub inny odzysk. Tym samym poprawie ulegnie wskaźnik ilości odpadów zbieranych selektywnie.
Obowiązek selektywnego sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych nie dotyczy gospodarstw domowych, punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, ani odpadów budowlanych rozbiórkowych, dla których nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji odpadów określonych w przepisach wyżej wymienionejustawy o odpadach (art. 66 ust.5). Omawiana nowelizacja ustawy, wprowadzająca obowiązek sortowania odpadów budowlanych i rozbiórkowych, obowiązuje od 1 stycznia 2025 roku.
Bank Ochrony Środowiska od wielu lat finansuje zadania inwestycyjne związane z gospodarką odpadami. Jako przykłady można tu wymienić zrealizowane zadania na budowę:
- gminnych i międzygminnych wysypisk odpadów komunalnych,
- zakładu zagospodarowania odpadów,
- linii sortowniczej odpadów do produkcji paliwa alternatywnego,
- instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych.
Bank Ochrony Środowiska dysponuje również kredytami umożliwiającymi finansowanie zadań związanych z gospodarką odpadami. Szczegółowe informacje można uzyskać w placówkach BOŚ S.A., których wykaz znajduje się na stronie internetowej banku4.
1 https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20240001834/T/D20241834L.pdf
2https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018L0851&qid=1742887474993
3 https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/odpady-17940659